Relais

In de dagelijkse praktijk van de truck werkplaats zijn relais onmisbare schakelelementen. Of het nu gaat om het aansturen van verlichting, het schakelen van startersmotoren of het beveiligen van accucircuits in een oplegger, het relais vormt de verbinding tussen een laagvermogen stuursignaal en een hoogvermogen belastingscircuit. Zonder deze component zouden monteurs zware stroomverbruikers direct moeten schakelen via bedieningselementen, wat onpraktisch en technisch onverantwoord is in zwaar transport.

In de trailerbouw en de aanbouw van opleggersystemen worden relais ingezet op uiteenlopende spanningsniveaus. In voertuigen die rijden op een 24V-boordnet, zoals trekkers en zware opleggers, zijn relais met een overeenkomende spoelspanning vereist. Denk aan arbeidsstroomrelais met een schakelcapaciteit van 70A op een T8-voet voor het aansturen van zware verbruikers, of starterrelais van 24V met een schakelstroom van 40A die specifiek zijn ontworpen voor het betrouwbaar bekrachtigen van startermotoren. In 12V-toepassingen, zoals bij lichte aanhangwagens en bestelwagens, worden compactere micro-relais ingezet met schakelstromen van 20 tot 25A, waarbij de beperkte installatieruimte in een relaisbehuizing of kabelgoot de voorkeur geeft aan een kleiner formaat.

Het onderscheid tussen een 4-polig en 5-polig relais is in de praktijk van de trailerbouw direct merkbaar. Een 4-polig relais biedt een normaal-open contact dat sluit bij bekrachtiging van de spoel, wat voldoende is voor de meeste enkelvoudige schakelcircuits. Een 5-polig uitvoering voegt hier een normaal-gesloten contact aan toe, waardoor het mogelijk is om bij bekrachtiging het ene circuit te onderbreken en tegelijkertijd een ander in te schakelen. Dit type wordt in de truck werkplaats bijvoorbeeld toegepast bij omschakelschakelingen voor verlichting, alarmsystemen of pompbesturingen op een oplegger.

Wisselrelais met een 87/87b-aanduiding zijn specifiek ontworpen om twee afzonderlijke circuits vanuit één relais te bedienen. Dit maakt ze geschikt voor toepassingen waarbij afhankelijk van de schakelstatus twee verschillende verbruikers beurtelings actief moeten zijn. In de oplegger- en trailerbouw wordt dit toegepast bij systemen waarbij een veiligheidsfunctie vereist dat bij activering van het ene circuit het andere automatisch wordt uitgeschakeld.

Een bijzondere toepassing in de truck en trailersector is het scheidingsrelais. Dit type relais wordt ingezet om twee accucircuits elektrisch van elkaar te scheiden, zodat een secundaire accu voor boordverbruikers niet de startaccu van het trekkend voertuig kan ontladen. Dit is een veelvoorkomende uitdaging bij opleggercombinaties waarbij koelunits, hydraulische systemen of laadkleppen worden gevoed vanuit een apart accupakket. Het scheidingsrelais schakelt automatisch op basis van de laadspanning en zorgt voor een betrouwbare isolatie zonder handmatige tussenkomst van de monteur.

Merken als Bosch, Hella en Finder leveren relais die bestemd zijn voor toepassingen in voertuigelektronica waarbij betrouwbaarheid onder wisselende omstandigheden essentieel is. Trillingen, temperatuurschommelingen en vochtindringing zijn dagelijkse realiteit op een rijdende oplegger of in een buitengemonteerde relaisbox van een vrachtwagen. De mechanische constructie van deze relais, inclusief de spoelwikkeling en de contactuitvoering, is hierop afgestemd. Modellen met een AgNi-contactlegering bieden extra weerstand tegen contactslijtage bij een hoog aantal schakelcycli, wat in de truck werkplaats een doorslaggevend argument is bij keuze voor een bepaald type.

In de praktijk van de trailerbouw en de opleggerspecialist worden relais gekozen op basis van het beschikbare boordnetspanning, de maximale schakelstroom van de te bedienen verbruiker, het gewenste schakelschema en de beschikbare montageruimte. Een arbeidsstroomrelais op een T8-voet past in standaard relaishouders die gangbaar zijn in Europese opleggers en vrachtwagenbouw, wat de uitwisselbaarheid en het voorraadbeheer in de werkplaats vereenvoudigt. Of het nu gaat om een enkelvoudige schakeltoepassing of een complexer systeem met meerdere circuits, de keuze voor het juiste relaistype bepaalt direct de betrouwbaarheid en de levensduur van de elektrische installatie in zwaar transport.